Samstag, 2. März 2019

La diĝita nomado (digital nomad)

La mondo ŝanĝiĝas. Unu el tiuj ŝanĝoj estas la eniro de komputeroj en ĉiujn sferojn de la vivo. Ili ŝanĝis la laborejan ĉirkaŭaĵon kaj iom post iom enpenetris en la privatan, familian kaj socian sferojn.

Estiĝis diĝita vivmaniero. Multajn ĉiutagajn aferojn oni plenumas per komputero kaj sen papero.


La diĝita vivo estas sufiĉe simpla kaj facila por iuj el ni, sed por aliaj 
ĝi estas plago. Mi estas iaspeca diĝita civitano, kiu preferas plenumi ĉiutagajn taskojn per interreto. Mi ne iras al banko aŭ bankomato, ĉar konteltiroj alvenas en elektronika poŝtfako, kaj pagas senkontakte per kreditkarto. Raportojn pri en- kaj elspezoj al la impostejo mi anoncas per retumilo. Mia san-asekura asocio (En Germanio ni havas pli ol cent san-asekurajn asociojn, al kiuj ni pagas monate parton de la salajro, kaj kiuj pagas elspezojn por kuracistoj, restado en malsanulejo kaj medikamentojn.) havas elektronikan poŝtfakon, tra kiu ni komunikadas.

Mi povus sendigi miajn paperajn poŝtaĵojn al firmao, kiu ilin malfermas, skanas kaj disponigas al mi kiel datum-dosierojn, kaj simile mi povus sendi sendendajn leterojn kiel PDF-dosierojn al alia firmao, kiu presas kaj enpoŝtigas ilin. Mi povas transloĝiĝi sen komuniki al deko da institucioj mian novan adreson. Tamen certaj ŝtataj institucioj (la oficejo pri financoj kaj impostoj) uzas nur mian rezidejan adreson.


Aliaj homoj estas pli konsekvencaj. Speco de »modernaj« aŭ »novaj« mondcivitanoj estas la diĝita nomado = digital nomad, kelkfoje ankaŭ urbo-nomado = urban nomad.


Diĝitaj nomadoj kutime laboras vojaĝante, ili estas sol-entreprenistoj aŭ memstaraj negocistoj. Nepra kondiĉo por ilia negocado estas interreta aliro, ĉar ili perlaboras monon kiel blogistoj, artistoj, aŭtoroj, grafikistoj, fotografoj, per mastrumado de retpaĝejoj, per vendado de diĝitaj varoj en interreto aŭ per varbado.


Tial ili ne bezonas pordaŭran rezidejon, sed mallongtempe loĝas dum kelkaj semajnoj aŭ monatoj jen en unu lando aŭ urbo, jen en alia.


Iliaj ĉiutagaj laboriloj estas smartfonoj, komputeroj kaj sendrata retaliro. Ilia sendependeco finiĝas tie, kie finiĝas konstanta kaj fidinda aliro al interreto.


Se oni legas ĉi-temajn blogojn kaj raportojn en interreton (mi ne fidas ilin), tiam diĝitaj nomadoj laboras sidante en kafejo – aŭ almenaŭ ili laborus tie. Mi ne kredas, ke vere kreema laboro estas realigebla en tiuj ĉirkaŭejoj.


Diĝitaj nomadoj povas sidi en kunlaborantejo (coworking space =samloka laborado laŭ vikipedio, kunhavigita, por-okaza kontoro, kontorspaco), kie oni kuniĝas kun (ofte samprofesiaj, sed divers-firmaaj) kolegoj por pli malpli komuna laboro.


La vivo de diĝitaj nomadoj estas kelkfoja temo en gazetoj kaj en televido kaj ofte temo de blogeroj de la nomadoj mem – do memspegulado. Multaj tiaj blogoj estas plenaj de varbado, per kiu la diĝitaj nomadoj provas vivteni sin.


Al mi ŝajnas, ke multaj raportoj konsistas ĉefe el deziroj, imagoj kaj mesogoj.


Se diĝita nomado volas vivi aŭ vivas en kadro de leĝoj, tiam li bezonas permesilon pri negocado. Ne tro gravas, el kiu lando tiu permesilo estas, sed sen tiu li estas eksterleĝa laboristo. Same li devas pagi impostojn kaj – sekve – li devas havi rezidejan fikspunkton. Tiu estas la lando, kiu donis al li la labor- aŭ negoc-permesilon kaj al kiu li pagas impostojn. Kaj, ni ne forgesu tion, tiu estas la lando, kiu donas al li medicinan prizorgadon, eble pension kaj, se li estas plenrajta civitano, juran protekton. Junaj diĝitaj nomadoj ofte ne pensas pri maljuneco kaj malsanoj.


La vivadon kaj laboradon ekster la limoj de tradicio kaj konvencioj ili rigardas kiel liberecon. Mi pensas, ke ili pagas altan prezon por sia kompreno pri libereco. Financa necerteco nun kaj en maljuneco estas nur unu risko. Alia estas la manko de familio, kolegoj kaj geamikoj. Tiujn ili ja havas nur portempe kaj laŭloke.


La solentreprenista laborado ne havas nur avantaĝojn. Homo, kiu en sia tuta vivo neniam apartenis al firmao aŭ teamo, ne sentas mankon. Sed mi mem spertis, kiom amikoj, kunlaborantoj kaj familianoj kompletigas kaj ĝojigas la vivon. Mi ĝuis la komunan ĉiuvendredan kaftrinkadon kaj familiaran babiladon en la firmaa taĉmento. Ideoj por kreema, kreiva laboro estiĝis kaj estiĝas en mia kapo ne nur (fakte neniam) dum rigardado de malleviĝo de suno ĉe maro, sed ĉefe kaj plej ofte en interparoloj kaj disputoj.


Kaj jen – kiu kunlaboras en firmao nur el distanco, kiu estas videbla per smartfono aŭ skajpo nur je antaŭfiksitaj tempoj, kiu ne konas personajn trajtojn, scias nenion pri familio, malsanoj, aĉeto de nova domo aŭ eĉ nur de nova libro, kiu ne havas odoron – tiu estas nur duona kolego.


Por iuj diĝitaj nomadoj tiu vivo ne estas speco de alternativa laborado, sed de alternativa ekzistado. Ili ne volas sidi ok horojn tage, kvin tagojn semajne en kontoro kaj plenumi ordonitajn laborojn, sed realigi sin mem. Ili pensas, ke monotona ĉiutageco estas io malbona, fia, abomeninda, sed preferas decidi pri si mem kaj opinias, ke ili estas vere sendependaj. Ili ne volas stari ĉe muntoĉeno kaj kunŝraŭbi aŭtomobilojn.


Bone, se ili tiel povas perlabori sian vivon, ili faru tion, sed ili ankaŭ estu konsciaj, ke ilia tia vivo eblas nur ĉar ekzistas la aliaj, kiuj sidas en kontoro aŭ staras ĉe muntoĉeno, kaj ili ne havas la rajton malestimi homojn kun aliaj vivomanieroj kaj -celoj.


Samstag, 2. Februar 2019

Plus-kodoj (plus codes)

Plus-kodoj estas sistemo por identigi iun ajn areon sur Tero. Ĝia oficiala nomo estas »Malferma Lokidentiga Kodo« (Open Location Code). Ĝi estas pli simpla formo ol la tradicia identigo per longitudoj kaj latitudoj. La uzo estas simila al tiu de poŝtkodoj. Ĝi aparte taŭgas por lokoj ne havantaj strato-adreson.
Ĉiu kodo priskribas areon (blokon) limigitan de du latitudaj paraleloj  kaj du longitudaj meridianoj. Ĉiun blokon oni povas disdividi en subblokojn, kaj tiujn sinsekve en pliajn subblokojn. Blokoj havas »nomon«, kiu konsistas el paroj de diĝitoj (do nombroj aŭ literoj).
Guglo (Google) subtenas la uzadon de plus-kodoj. Oni povas entajpi plus-kodon ĉe Google Maps, kaj ĝi montras la respondan areon sur mapo. Se vi serĉas vian loĝlokan plus-kodon, vi povas iri al https://plus.codes, aŭ alklakas la lokon sur Google Maps, kaj en la priskribo aperas la plus-kodo. Guglo preferas plisimpligitan formon, en kiu mankas la antaŭaj 4 diĝitoj, sed kiu enhavas la urbonomon (se haveblan).
Plus-signo post la oka diĝito faciligas la legadon kaj samtempe donis la bapto-nomon al la kodado. 
La plus-kodo de la UEA-oficejo estas 9F36WF77+GQ aŭ en la mallonga gugla formo WF77+GQ Rotterdam, Nederlando.




Sonntag, 13. Januar 2019

Planado per trello-tabulo

Ekde kelkaj semajnoj mi uzas trello-tabulon por la planado de miaj tagoj. Eble vi neniam aŭdis pri tiu speco de helpilo, do mi ĉi-artikole klarigos, kio ĝi estas, kiel mi uzas ĝin kaj kiujn avantaĝojn ĝi donas al mi.

Kio estas trello-tabulo?


Trello-tabulo (trello-board) estas helpilo por la planado de farendaĵoj kaj projektoj.

La japana kanban-metodo donis la bazan ideon por la programo. Oni havas tabulon, sur kiu oni fiksas listojn. Ĉiu listo konsistas el kartoj. La kartojn oni ŝovas de unu listo al alia laŭ la progreso de labortasko.

La tabulo estas la projekto. La listo estas subdividaĵo de la projekto: paŝo en la projekto (farata, farota, haltigita, finita), teamo (kiu havas kiun taskon), menuoj (matenmanĝo, tagmanĝo, posttagmeza kafo, verspermanĝo), labortaskoj kaj tiel plu. Tabuloj kaj kartoj estas esence kategorioj (titolo kaj subtitolo). La kartoj enhavas detalajn informojn: priskribon, komenton, sublistojn, limdatojn kaj diversspecajn aldonaĵojn. Oni povas marki karton per kolora etikedo.

Trello estas ret-aplikaĵo. Ĝi vivas en mia retumilo kaj en apoj (aplikaĵetoj) por iOS kaj androido. La datumoj troviĝas en nub-storo en interreto.

Oni povas krei teamon, kiu komune laboras super la tabulo. Tuja, aŭtomata sinkronigado de la datumoj certigas, ke ĉiu membro de trello-tabulo kaj ĉiu aparato ĉiam havas la saman staton – ja mi povas uzi mian tabulon samtempe per komputero kaj per smartfono.

Kiel mi uzas trello-tabulojn?

Projekto: Vojaĝo


Por miaj simplaj vicoj da taskoj komence mi uzis simplan programon de farendaĵoj. Baldaŭ ĝi estis tro limigita. Mi spektis en Youtube videon pri la uzo de trello de metia entreprenisto, kaj mi pensis: Jen tion mi devas provi.

Preparante forvojaĝon, mi kreis mian unuan trello-tabulon. Ĝi konsistas el la listoj

  • alsendejo
  • farendaĵoj
  • dokumentoj
  • finitaĵoj
La alsendejo estas unu el la plej plaĉaj listoj. Mi povas sendi retmesaĝojn al la tabulo, kaj tiuj eniras en difinitan liston, ĉi tie en la alsendejon. De ĉi tie mi ŝovas la karton kun la retmesaĝo tien, kie mi bezonas ĝin.

Mi devas mendi flugbiletojn kaj hotel-ĉambrojn. Do je mia unua paŝo mi kreas la kartojn Mendi flugojn kaj Mendi hotelĉambrojn en la listo de farendaĵoj.

Mi mendis per interreto hotel-ĉambrojn kaj flugojn. La koncernaj firmaoj sendis la dokumentojn per retmesaĝoj. Mi plusendis la mesaĝojn el la retpoŝta konto al la trello-tabulo. Tie el retmesaĝo memfare estiĝis karto. Tiun karton mi ŝovis el la listo alsendejo en la liston dokumentoj. Tiel la dokumentoj-listo ricevis ĉiujn vojaĝdokumentojn por la flugoj kaj la hotelo. Ili nun troviĝis en unusola loko en diversaj kartoj kadre de listo.

Fine mi ŝovas la kartojn pri la flugoj kaj la hotel-ĉambroj el la listo de farendaĵoj en tiun de finitaĵoj. Tiel mi ĉiam havas superrigardon, kiuj taskoj estas respektive farendaj kaj finitaj.

Kiam neniuj kartoj restis en la listo de farendaĵoj, tiam mi povas ekvojaĝi.

Projekto: Tagoplanado


Mia dua projekto estas la organizado de mia ĉiutagaj taskoj. Tiucele mi kreis novan tabulon kun la listoj

  • alsendejo
  • atendejo
  • hodiaŭ
  • morgaŭ
  • Esperanto-kunveno
  • finita
La alsendejon mi jam klarigis. Ĝi estas simpla kaj por mi nepra parto de ĉiu tabulo.

La listo hodiaŭ matene ricevas ĉiujn taskojn por la tago, la morgaŭ-listo tiujn de la sekva tago. Ankaŭ taskoj en la morgaŭ-listo iras matene de la sekva tago en la hodiaŭ-liston.

Vespere mi kontrolas, kiuj taskoj estas finitaj – ilin mi ŝovas en la koncernan liston –, la aliajn mi ŝovas en la listo por morgaŭ.

La atendejo enhavas taskojn por la estonteco. Estas tiuj kun limdato (trello povas ordigi ilin laŭ la dato) kaj tiun sen dato.

La listo Esperanto-kunveno kolektas la taskojn por la ĉi-jara kunveno: pririgardi la retmesagô-adresojn, enketi pri kunvenejo, fiksi daton, forsendi informilojn, plani tagordon. La kartoj por la kunveno ricevas (verdan) etikedon. Ili markas la konveno-kartojn en la listo de finitaĵoj.





Por la organizado de granda konveno aŭ kongreso mi kompreneble kreus propran (aŭ plurajn) kongreso-tabulon kaj kunlaborigus teamon.

Kiujn avantaĝojn trello-tabuloj donas al mi?

  • Trello estas fremiumaĵo, do mi povas uzi ĝin senkoste. Nur por aldonaj funkcioj mi devas pagi.
  • Ĝi estas reta aplikaĵo. Mi povas uzi ĝin kun iu ajn ret-aparato, kiu havas retumilon. Mi povas fari teamojn, kaj tiam ĉiu teamano ĉiam havas superrigardon pri la projekto kaj siaj taskoj. Ĝi estas rapida, ŝanĝo en tabulo estas preskaŭ senprokraste videbla sur ĉiuj tabuloj de teamanoj.
  • Ĝia uzado estas simpla.

Sonntag, 29. April 2018

Asisto por aŭtoroj (4)

(Daŭrigo kaj fino)

La libropriskribo

La libropriskribo (blurb) estas la dorsflanka teksto de libro aŭ la koncerna priskribo ĉe Amazon. Oni povas bone evoluigi ĝin el la premiso.

  • Kiu estas la ĉefa persono?
  • Kion li volas?
  • Kio malhelpas lin?
  • Kio okazos, se li ne sukcesos? Kio estas la defio?

Ĝenro

Ne miksu ĝenrojn. Krimromano estas krimromano, romantikaĵo estas romantikaĵo, scienc-fikcio estas scienc-fikcio. Leganto kutime atendas krim- aŭ am- aŭ porjunulan romanon. Ekzistas pliaj ĝenroj preskaŭ nekonataj inter esperantistoj: junaj adoltoj / plenkreskuloj (young adult, ĵus plenkreskintaj personoj), urbanaj adoltoj (urban adult, (junaj) plenkreskintoj en urbo), samseksemuloj, duseksuloj, transseksuloj (LGBT, LBGT, Lesbian, Gay, Bisexual und Transgender) kaj multaj aliaj. Se vi volas verki romanon en du ĝenroj, tiam vi devas esti tre bona aŭtoro. Prefere ne faru tion.

Ekzemplo: Urboromano estas The Casual Vacancy de J. K. Rowling.

Ideoj

  • Pluraj personoj ĉasas la saman objekton.
  • La heroo ne volas enmiksiĝi, sed estas devigata de alia persono aŭ la cirkonstancoj.
  • Priskribu streĉan okazaĵon post po kvar paĝoj.
  • Komencu per enigmo. Ju pli da ĝi estas malkovrita, des pli granda ĝi estiĝas.

Konsiloj

  • Se afero iras, lasu ĝin iri!
  • Neniam finu libron per la vorto »Fino«.
  • Neniam substreku vortojn aŭ tekstopartojn. Ĉu vi iam vidis substrekadon en gazeto?.
  • Ne ŝanĝu la tiparon aŭ la tipar-grandecon en la teksto.
  • La maksimuma amplekso de alineo estu 250 vortoj (do iom malpli ol kindlo-paĝo). Pli longaj alineoj enuigas la leganton.
  • Verku ĉiutage! Eĉ se vi skribas nur kvin vortojn, tiam vi kutimiĝas, ke vi sidiĝas je difinita tempo kaj trejnas vian menson eniri la kreivan modon, per kiu vi verkos la libron.
  • Mi ĉiutage notas la progreson de la laboro kiel entuton da vorton de la libro. Tio motivas min.

Literaturo

Weiland, K. M.: Structuring Your Novel: Essential Keys for Writing an Outstanding Story (Helping Writers Become Authors Book 3) (English Edition) kaj aliaj libroj de la aŭtoro.


Postfina noto. Vi vidas, ke mi devis traduki multajn fakajn esprimojn, por kiuj apenaŭ ekzistas germana traduko, des malpli Esperant-lingva. Tial mi jen kaj jen aldonis en krampoj la anglajn nociojn.

Post-postfina noto: Estante verkisto, vi devas scipovi Esperanton en elstara grado kaj scii, kiam oni faras novan alineon kaj metas komojn kaj citilojn. Tio estas gramatikaj fundamentaĵoj, kiujn multaj verkistoj tamen ne scipovas. Lernu la lingvon, antaŭ ol vi verkas!

Knal Majsner

Sonntag, 25. März 2018

Asisto por aŭtoroj (3)

(Daŭrigo)

Ĉu libro, ĉu filmo?

Mi jam sufiĉe ofte (tro ofte) legis libron, pri kiu mi poste juĝis, ke en la kapo de la aŭtoro rondiris ne libro, sed filmo. Libro estas memstara ĝenro, nek filmo nek serio. Kiu havas filmon en la menso kaj surpaperigas ĝin, tiu ne verkas bonan libron. Male al verkanto de scenaroj la aŭtoro de libroj devas priskribi eksteraĵojn, kiujn spektanto de filmo vidas per unusola rigardo (domoj, ĉambroj, mebloj, tagopartoj, ĉeestantoj, mienoj, movoj ktp.).

Se vi skribas sinsekvajn historiojn: Estas diferenco inter serialo (La epizodoj formas unu grandan arkon, ili ne estas memstaraj sed daŭrigotaj.) kaj serio (La unuopaj epizodoj estas sendependaj unu de la alia.).

La leganto

  • Legantoj ne ŝatas, ke la aŭtoro mensogas al li.
  • Legantoj ne ŝatas, ke la aŭtoro enuigas ilin per longaj priskriboj.
  • Legantoj ne ŝatas Dion el la maŝino (Deus ex machina), do la miraklan elsavon de viktimo per subite aperanta heroo. Mirakloj eble okazas en realeco, sed neniam en libro.

Rakontu, ne raportu!

Ekzistas malnova regulo: Show don’t tell! Mi tradukas tion per Rakontu, ne raportu! Rakontado – tio estas la detala ellaborado kaj priskribado, la perado de plastika, viva bildo. Kontraŭ tio la raportado estas la konciza resumo de faktoj.

En libro oni trovas kaj rakontadon kaj raportadon, sed la rakontado devas superpezi. Raportado interligas scenojn.

Amplekso de verko

  • novelo1: ĝis 7 500 vortoj
  • rakonto: ĝis 40 000 vortoj
  • romano: pli ol 40 000 vortoj

Mi rekomendas, ke romano superu longecon de 60000 vortoj. La legantoj volas kontraŭvaloron por sia mono.

Se iu volas matematike ĉapitrigi libron:
• El 12 ĉapitroj po 5 000 vortoj (= 15 libropaĝoj A5) rezultas romano de 60 000 vortoj. En tiu kazo proksimume 15 000 vortoj estus akto.
• Oni povas skribi epizodojn de 1 500 vortoj kaj epizodetojn de 500 vortoj kaj kunigas ilin al ĉapitroj de 5 000 vortoj. (Epizodo ĉi tie simple estas peco da teksto.)
• Libro kun 48 000 vortoj povas konsisti el 32 epizodoj po 1 500 vortoj aŭ 16 ĉapitroj po 3 000 vortoj (unu akto po 8 epizodoj aŭ 4 ĉapitroj).

El 53 000 (anglaj) vortoj rezultas ĉirkaŭ 150 presitaj libropaĝoj.

Paĝo de kindlo-libro havas 250 ĝis 350 vortojn, uzante standardan tiparon kaj mezan tipograndon. La paĝonombrado de Kindle Select havas proprajn regulojn.

Titolbildo kaj interreto

  1. La aĉetonto traserĉas interretan paĝon pri bildoj kaj nur post tio legas la titolojn. La titolbildo estas la unua aĵo, kion la leganto vidas de la libro, kaj tial ĝi devigu lin dum ero da sekundo resti ĉe la libro, legi la titolon kaj alklaki la libropriskribon.
  2. Titolbildo ne devas esti artaĵo. Ĝi kaptu la leganton.
  3. Titolbildo devas informi la leganton pri la ĝenro.
  4. Ne faru blankajn fonojn, ĉar tiuj kunfandiĝas kun la fono de la retpaĝo.
  5. La tiparo devas konveni al la ĝenro.
  6. Elektu la tiparon kaj enmeton de la titolo tiel, ke la titolo estas ekkonebla ankaŭ je distanco kaj kiel antaŭvida bildeto ĉe Amazon.
  7. Mallongaj titoloj estas pli taŭgaj ol longaj.
  8. Nigra aŭ malhela skribo sur hela fono estas pli bone legebla ol inverse.
  9. La titolo ne estu antaŭ la bildo, ĉar tiukaze ĝi malaperas aŭ malklariĝas optike.
  10. Titolo diru al la leganto, kio lin atendas.
  11. Klientoj en interreto havas malpli da pacienco ol tiuj en librovendejo.
  12. Ne miru, ke multaj titolbildoj de grandaj kaj konataj eldonejoj tute ne respondas al tiuj kriterioj.

Knal Majsner


  1. novelo – E.-D. Krause (Großes Wörterbuch Deutsch-Esperanto. Hamburg 2007) tradukas la germanan »Kurzgeschichte« per novelo, kio sufiĉe kongruas al la PIV-a difino. La germana literaturscienco difinas ĝenrojn ĉefe per enhavo, la nuntempaj aŭtoroj aliflanke unuavice per la longeco de verko. Ŝajnas al mi kutimo, ke la angla novella, novelette respondas al la germana Kurzgeschichte kaj al la e-lingva novelo.